Sunday, 26 September 2021

Một cung gió tủi mưa sầu

 

Trang 215    Dòng2569-2580

2569. Một cung gió tủi mưa sầu,
2570Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay.
2571. Ve ngâm vượn hót nào tày,
2572. Lọt tai Hồ cũng nhăn mày rơi châu.
2573. Hỏi rằng: Này khúc ở đâu?
2574. Nghe ra muôn oán nghìn sầu lắm thay.
2575. Thưa rằng: Bạc mệnh khúc này,
2576Phổ vào đàn ấy những ngày còn thơ.
2577. Cung cầm lựa những ngày xưa,
2578. Mà gương bạc mệnh bây giờ là đây.
2579. Nghe càng đắm đắm càng say,
2580. Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình.

tranh Hồ Đắc Ngọc (The Tale of Kiều, Huỳnh Sanh Thông,
Yale University Press, New Haven and London)
Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay

Chú giải
  • (2570) bốn dây: # chữ nôm khắc là "bốn cung". Tạm ghi âm đọc là "bốn dây" theo nhiều bản nôm phổ biến khác.
  • (2571) tày: ngang bằng, so với, ngang ngửa, xấp xỉ. Xem chú giải (0512) tày.
  • (2572) rơi châu: rớt nước mắt. Xem chú giải (0082) châu sa.
  • (2575) bạc mệnh: số mạng mỏng manh, nghĩa là không tốt. Xem chú giải (0034) bạc mệnh. # chữ nôm khắc là "bạc phận". Tạm ghi âm đọc là "bạc mệnh" theo nhiều bản nôm phổ biến khác.
  • (2576) phổ dựa theo lời văn thơ viết thành ca khúc.
  • (2580) mặt sắt: tỉ dụ viên quan cương trực, không thiên tư; cũng có nghĩa là mặt đen. § Trong câu này, mượn chỉ Hồ Tôn Hiến là quan ở triều đình. Xem chú giải (1409) mặt sắt.


Tham khảo

Giúp đọc Truyện Kiều
http://www.vanlangsj.org/TruyenKieu/










Saturday, 5 December 2020

Truyện Kiều và Bùi Giáng: hoài niệm Thiên Thai


(...)

Và có tác phẩm nào trong văn chương tiếng Việt gây cho người những nỗi thương tâm, bất bình, vừa sâu xa man mác, vừa an ủi lạ lùng như Đoạn trường tân thanh? Tác phẩm của Tố Như đã làm rạng nghĩa cho đạo lý như thế nào? Khi chậm rãi kể lại cho chúng ta đời sống của Kiều cùng mọi hành động, cử chỉ, lời ăn tiếng nói, câu khóc giọng cười, nhà nghệ sĩ không một lần nào vo tròn hay bóp méo nghệ thuật để cho nó quy thuận theo dụng ý riêng tây, mà vẫn trọn vẹn ký thác được tâm sự mình, và đã cho đời sau thấy cả một nhân sinh quan lung linh tuyệt diễm. Nguồn đạo lý thoát ra từ cái nhân sinh quan sâu sắc ấy, từ cái nhìn rất gần gũi với cuộc đời, mà hầu như đã hoàn toàn siêu thoát, người sẽ nói đến tài, đến mệnh, đến luật bỉ sắc tư phong, nghĩa là đến những ý tưởng sáo — và nhiều khi chúng ta muốn mỉm cười cho là nhạt nhẽo, bâng quơ — nhưng nếu ta chịu chậm rãi thung dung nhận lại, ta sẽ thấy không biết bao nhiêu sâu xa của tư tưởng, u uẩn của tâm tình, khúc mắc của tâm can được giải bày dưới những lời tầm thường mà người thường vẫn thường dùng quen trăm bận. Rồi cũng từ đó, bao nhiêu hành động, ngôn ngữ của nhân vật, khi yếu, khi hèn, khi tầm thường nhu nhược, nhân vật mà người khen, khen hết mực, người chê, chê không tiếc lời, nhân vật ấy bỗng khoác một dáng dấp khác hẳn, giống hệt đời, mà buộc ta vượt qua đời, rất gần gũi mà lại nhắc nhở xa khơi, ta cùng người đắm chìm trong tủi nhục, mà lại muốn 

photo 2020 VP@huediepchi.com

"cao xanh liều một cánh tay níu trời…". Và những người đứng ngoài cuộc, chống ý nhau, người tán dương, kẻ thóa mạ, cả đôi bên đều không ngờ rằng mình vẫn cùng nhau mang nặng một bản chất, bản chất của con người vừa vinh vừa nhục, vừa Satan quỷ quyệt, vừa Thiên thần, nơi đất trích vẫn hoài niệm Thiên Thai… 


Bùi Giáng

http://tieng-viet-dtk.blogspot.com/2012/07/giong-noi-cua-nguyen-du.html